Leczenie lekomanii - zdjęcie ukazujące lekarstwa, jako źródło uzależnienia

Spis treści:

Czym jest uzależnienie od leków – w prostych słowach

Test dla siebie: zachowania, które mogą świadczyć o uzależnieniu

Objawy z ciała: jak organizm mówi, że ma dość

Po czym poznać, że sprawa zaszła za daleko?

Co dalej, jeśli rozpoznajesz u siebie objawy uzależnienia od leków?

FAQ — Najczęstsze pytania o uzależnienie od leków

Masz wrażenie, że bez tabletek coraz trudniej Ci funkcjonować? Bierzesz je częściej, niż planowałeś, a myśl o tym, że mogłoby ich zabraknąć, budzi lęk. Ten artykuł pomoże Ci spokojnie sprawdzić, czy możesz być uzależniony od leków, nazwać objawy, które już widzisz, i zobaczyć, jakie są kolejne kroki, jeśli chcesz odzyskać kontrolę.

Czym jest uzależnienie od leków – w prostych słowach

Uzależnienie od leków to sytuacja, w której lek przestaje być jedynie pomocą w chorobie, a staje się głównym sposobem radzenia sobie z bólem, napięciem, bezsennością czy emocjami. Z początku wszystko wygląda niewinnie: kilka tabletek przepisanych przez lekarza albo poleconych w aptece. Z czasem jednak coraz trudniej wyobrazić sobie dzień bez codziennej dawki.

Właśnie z takimi sytuacjami pracujemy na co dzień w Ośrodku Leczenia Lekomanii Koninki – miejsce, w którym osoba uzależniona od leków może bezpiecznie zatrzymać się i sprawdzić, na jakim etapie problemu jest.

Lekomania nie dotyczy tylko silnych środków nasennych czy opioidowych tabletek przeciwbólowych. Uzależnić można się też od leków „zwykłych”: na sen, na uspokojenie, na ból głowy. Kluczowe jest nie to, jak silny jest lek, ale to, jak często po niego sięgasz i jaką rolę odgrywa w Twoim życiu.

Gdzie kończy się leczenie, a zaczyna nałóg?

Moment przejścia od leczenia do nałogu rzadko jest wyraźny, ale schemat uzależnienia od tabletek często wygląda podobnie:

na początku bierzesz lek zgodnie z zaleceniami,
potem zaczynasz skracać przerwy między dawkami,
później samodzielnie zwiększasz dawkę leku, bo poprzednia „już nie działa”,
w końcu tabletka staje się pierwszą reakcją na każdy dyskomfort – fizyczny lub psychiczny.

Jeśli masz wrażenie, że lek zaczyna rządzić Twoim dniem, a nie odwrotnie, to dobry moment, by przyjrzeć się objawom uzależnienia od leków bardziej świadomie.

Test dla siebie: zachowania, które mogą świadczyć o uzależnieniu

Nie potrzebujesz specjalistycznych testów, żeby rozpoznać pierwszą fazę uzależnienia. Wystarczy, że uczciwie przeczytasz poniższe punkty i policzysz, ile z nich do Ciebie pasuje – to prosty sposób, aby rozpoznać, czy uzależnienie od tabletek może być realnym problemem.

Co robisz z tabletkami?

Zacznij od tego, jak wygląda Twoje przyjmowanie leku w praktyce. W uzależnieniu od leków charakterystyczne są takie zachowania:

zdarza Ci się brać lek na zapas, zanim ból albo bezsenność naprawdę się pojawią;
bierzesz go szybciej niż zalecił lekarz, albo w większej dawce;
łączysz kilka różnych leków o podobnym działaniu, żeby wzmocnić efekt;
kontynuujesz przyjmowanie leku, choć zalecony czas terapii już minął;
masz w domu zapas tabletek, który daje Ci poczucie bezpieczeństwa i ogranicza lęk.

Co dzieje się w Twojej głowie?

Uzależnienie ma też wymiar psychiczny. Osoba uzależniona od leków inaczej myśli o dawce i o sobie bez tabletek. Zwróć uwagę, czy:

często myślisz o tym, czy masz przy sobie lek, czy nie zapomniałeś tabletek;
pojawia się lęk na samą myśl, że mógłbyś zostać bez leku;
trudno Ci wyobrazić sobie, że mógłbyś go odstawić, choć wiesz, że bierzesz go długo;
tłumaczysz sobie, że inni biorą więcej, że masz ciężką sytuację albo że bez tabletki po prostu sobie nie poradzisz.

Jak reagujesz na pytania bliskich?

W silniejszym uzależnieniu od leków osoba uzależniona często zaczyna ukrywać swoje przyjmowanie leku. Sprawdź, na ile dotyczą Cię takie zachowania:

zaniżasz w rozmowach liczbę leków, które naprawdę bierzesz;
zmieniasz temat, gdy ktoś pyta o tabletki albo o recepty;
kupujesz leki w różnych miejscach, żeby nikt nie zwrócił uwagi na częstotliwość zakupów.

Jeśli rozpoznajesz u siebie kilka odpowiedzi w każdej z tych grup, to nie jest jeszcze wyrok, ale wyraźna wskazówka, że warto traktować swoje uzależnienie od leków poważnie – jak chorobę, a nie jak brak silnej woli.

Objawy z ciała: jak organizm mówi, że ma dość

W internecie często padają pytania o domowe sposoby. Odpowiedź specjalistów jest jednoznaczna: przy silnym nałogu, samodzielne odstawienie leków jest niebezpieczne dla zdrowia.

Typowe objawy fizyczne przy uzależnieniu od leków

Objawy fizyczne lekomanii mogą być różnorodne i łatwo przypisać je stresowi albo przemęczeniu. Szczególnie warto zauważyć:

przewlekłe bóle głowy, brzucha, mięśni, które trudno jednoznacznie wytłumaczyć;
problemy żołądkowo jelitowe, nudności, zgaga, biegunki lub zaparcia;
zaburzenia snu – trudność z zaśnięciem bez tabletki, wybudzanie się w nocy, ciężka głowa rano;
kołatanie serca, drżenie rąk, uczucie wewnętrznego roztrzęsienia;
ciągłe zmęczenie, brak energii, trudności z koncentracją i spadek wydolności w pracy.

Takie objawy fizyczne, połączone z regularnym przyjmowaniem leków, mogą świadczyć o tym, że uzależnienie od leków nie jest już tylko teoretycznym ryzykiem.

Co się dzieje, gdy próbujesz ograniczyć tabletki?

Bardzo ważnym wskaźnikiem są objawy odstawienia, które pojawiają się, gdy próbujesz ograniczyć dawki leku lub zrobić przerwę. Zespół abstynencyjny może dawać o sobie znać w postaci:

bólu lub bezsenności wracających ze zdwojoną siłą;
niepokoju, rozdrażnienia, poczucia wewnętrznego „rozsypania”;
trudności, by wytrzymać, choć kilka godzin bez sięgnięcia po kolejną tabletkę.

Takie objawy odstawienne to znak, że organizm przyzwyczaił się do leku i domaga się swojej dawki. Mówimy wtedy nie tylko o psychicznej potrzebie zażywania, ale też o uzależnieniu fizycznym.

Po czym poznać, że sprawa zaszła za daleko?

Nie każda dłuższa farmakoterapia oznacza od razu silne uzależnienie, ale są sytuacje, w których ryzyko uzależnienia od leków staje się bardzo poważne. Warto potraktować sprawę serio, jeśli skutki brania tabletek są widoczne w codziennym życiu.

Jeśli zauważasz u siebie kilka z poniższych zjawisk, może to oznaczać, że lekomania weszła w bardziej zaawansowaną fazę:

tabletki wpływają na Twoją pracę – spóźniasz się, gorzej funkcjonujesz, popełniasz błędy;
relacje w rodzinie kręcą się wokół tematu leków: pojawiają się kłótnie, pretensje, ukrywanie opakowań;
kupowanie leków zaczyna mieć realny wpływ na budżet domowy;
zdarzyło Ci się prowadzić samochód, opiekować się dzieckiem lub pracować przy maszynach po dawce, po której czujesz się spowolniony;
sam widzisz, że to nie jest już normalne przyjmowanie leku, ale mimo to wciąż sięgasz po kolejną tabletkę.

To ten punkt, w którym zamiast kolejny raz obiecywać sobie, że od jutra będziesz brać mniejsze dawki leku, lepiej poszukać konkretnej pomocy i realnego leczenia uzależnienia.

Dla części osób takim pierwszym, konkretnym krokiem jest rozmowa z terapeutą z Prywatnego Ośrodka Leczenia Uzależnień Koninki, który pomaga ocenić skalę problemu i zaplanować dalsze leczenie lekomanii.

Co dalej, jeśli rozpoznajesz u siebie objawy uzależnienia od leków?

Najważniejsze jest, aby nie próbować wszystkiego robić samodzielnie i z dnia na dzień. Nagłe odstawienie niektórych leków (szczególnie leków nasennych i uspokajających lub silnych tabletek przeciwbólowych) może wywołać silny zespół abstynencyjny i być niebezpieczne dla zdrowia psychicznego i fizycznego.

Bezpieczniejsze i skuteczniejsze jest podejście krok po kroku:

powiedzieć o wszystkim lekarzowi rodzinnemu lub psychiatrze i poprosić o ocenę ryzyka uzależnienia od leków;
zapytać wprost o leczenie lekomanii, o plan stopniowego zmniejszania dawek leku i o to, jak radzić sobie z lękiem oraz bezsennością bez tabletek;
skorzystać z konsultacji w ośrodku leczenia uzależnień, gdzie znane są mechanizmy lekomanii, zespół abstynencyjny i metody detoksykacji.

Profesjonalne leczenie uzależnienia od leków zwykle zaczyna się od ustalenia bezpiecznego sposobu odstawiania leku, a potem od pracy terapeutycznej nad tym, jak radzić sobie z bólem, stresem czy bezsennością bez tabletek. Dla wielu osób dużą ulgą jest już samo to, że słyszą, iż nie są jedynymi osobami z takim problemem i że istnieją konkretne formy terapii uzależnień, które pomagają przerwać ten nałóg i nie wrócić do niego w przyszłości.

W Ośrodku Koninki prowadzimy specjalistyczne leczenie uzależnienia od leków – od bezpiecznego odstawiania tabletek po terapię uzależnień i wsparcie rodziny. Jeśli chcesz porozmawiać o swojej sytuacji, możesz umówić się na konsultację telefoniczną lub osobistą z terapeutą ośrodka.